Religia a nauka o religii cz. 1

Nauka o religii, religioznawstwo, utożsamiane niekiedy z historią religii, jest nauką bardzo młodą. Nauka ta powstała i rozwinęła się niemal dopiero w ciągu wieku XIX-go.

Chcąc dać krótki szkic dziejów religioznawstwa, nie możemy pominąć milczeniem bardzo ważnego pytania: jaki wpływ na samą religię ma badanie jej naukowe? Czy religia, poddana ścisłemu badaniu naukowemu, pozostaje tym, czym była, to znaczy czy może zachować dla badacza cały swój dotychczasowy autorytet? – czy też przeciwnie – naukowe badanie religii jest właściwie zabijaniem jej?

Psycholog amerykański William James (1840 – 1910) w swym dziele „Doświadczenia religijne” usiłuje dowieść, że najściślejsze badanie naukowe nie może szkodzić zjawisku religijnemu. Zgodnie z założeniami James’a badacz tylko stwierdza prawidłowość zjawisk, lub kolejność faz poszczególnego zjawiska religijnego, zgoła nie interesując się zagadnieniem, czy danym przeżyciom psychicznym odpowiada jaka bądź treść obiektywna.

W ten sposób rzeczywiście można badać zjawiska religijne, ale jest to badanie wyłącznie psychologiczne. Zjawisko religijne jest tu traktowane tylko jako pewien wypadek szczególny zjawiska psychicznego w ogóle.