Wpisy autora

Jak i kiedy powstała nauka o religii cz. 10

Bodaj największe jednak znaczenie dla religioznawstwa posiadało przyswojenie kulturze europejskiej starohinduskich ksiąg świętych. Podbój Indii przez Anglię otworzył dla Europejczyków dostęp do hinduskich skarbów religijnych. Już w początkach wieku XIX znane są w Europie niektóre hinduskie księgi święte. W r. 1824 Humboldt poświęcił specjalną rozprawę Baghawaddżicie (księga filozoficzna, będąca częścią Mahabharaty). Hinduskie księgi święte wywierały […]

Jak i kiedy powstała nauka o religii cz. 9

Naukowa protestancka egzegeza biblijna doprowadziła do tego, że jeden z najwybitniejszych teologów niemieckich, pastor z Bremy Albert Kalthof doszedł do zabójczego dla teologii wniosku, że Jezus Chrystus nigdy nie istniał jako człowiek historyczny, że jest to postać całkowicie legendarna. Poglądy te wyraził Kalthof w książce pt. „Das Christus Problem” (zagadnienie Chrystusa) wydanej w r, 1903. […]

Jak i kiedy powstała nauka o religii cz. 8

Okazało się, że są to bądź ustawy prawne, dostosowane do szczególnych potrzeb narodu koczowników stepowych, a potem narodu kupców, rozproszonych między innymi narodami i pasożytujących na tych narodach, bądź doraźne polemiczne wystąpienia polityczne, bądź nawet utwory treści erotycznej. Niezbicie okazało się przy tym, że pisma te ulegały wielokrotnym przeróbkom, że autorami ich zgoła nie są […]

Jak i kiedy powstała nauka o religii cz. 7

Sądzono, że tą drogą uda się ustalić autentyczne teksty święte, na których, jak na prawdziwym słowie bożym, będzie można oprzeć prawowierną i niezawodną religię chrześcijańską. Badania te prowadzono z olbrzymim nakładem pracy i systematyczności i przy ciągłym doskonaleniu samych metod. Teksty rzeczywiście ustalono i dokonano nowych przekładów krytycznych, Badania te – to sto lat pracy […]

Jak i kiedy powstała nauka o religii cz. 6

Atoli podjęta przez rewolucję francuską walka z przesądami religijnymi – niewątpliwie wbrew interesom mieszczańskim – poszła dalej, niż deizm angielski. Tacy poprzedzający rewolucję myśliciele, jak Julien de Lamelrie (1709 – 1751) i P. H. Holbach (1723 – 1789) są zdecydowanymi ateistami, głosicielami filozofii materialistycznej i nie dostrzegają niebezpieczeństwa, grożącego burżuazji ze strony konsekwentnego materializmu. W […]

Jak i kiedy powstała nauka o religii cz. 5

W deizmie tkwiła ta sama sprzeczność, co we wszystkich zwróconych przeciwko feudałom ruchach mieszczańskich: z jednej strony chęć wyzwolenia się z przeżytków feudalnych, a z drugiej – mieszczańska obawa przed samodzielnością mas pracujących. Niemiecki historyk filozofii, Wilhelm Windelband, twierdzi, że sami deiści angielscy zdawali sobie sprawę z niebezpieczeństwa, tkwiącego w propagowanym przez nich surogacie religii: […]

Jak i kiedy powstała nauka o religii cz. 4

Ale sekty rozdzierane są walkami wzajemnymi. Wobec tego najradykalniejszy odłam mieszczaństwa usiłuje stworzyć coś w rodzaju jednolitego frontu mieszczańskiego i dochodzi do specyficznej filozofii religijnej. Filozof ja ta głosiła, że przynosi religię opartą na samym rozumie, religię wolną od wszelkiej obrzędowości. Pamiętajmy, że znaczną część walk prowadzono o różną obrzędowość. Ta religia, ponoć uzgodniona z […]

Jak i kiedy powstała nauka o religii cz. 3

Aliści w r. 1662 Ignacy da Costa wydaje w Europie po chińsku i po łacinie „Wielką Naukę” Konfucjusza i oto przed zdumionymi oczami Europejczyków odsłania się wielki system filozoficzno-moralny, w ciągu wielu stuleci spełniający w Chinach te same zadania, które spełnia chrześcijaństwo, i zdolny do rywalizowania z chrześcijaństwem. Było to okno przebite na pozaeuropejski i […]

Jak i kiedy powstała nauka o religii cz. 2

Na razie jednak daleko jeszcze było do tego. Ówczesne bardzo ograniczone środki produkcji – produkcja niemal wyłącznie ręczna ,bez zastosowania maszyn – zgoła nie zmuszały do studiów przyrodniczych i do stosowania metod naukowych w podstawowych pracach gospodarczych. Z drugiej strony zwyciężające w reformacji mieszczaństwo dalekie było od chęci podkopywania wierzeń religijnych w ogóle. Mieszczaństwo to […]

Jak i kiedy powstała nauka o religii cz. 1

W życiu Europy chrześcijańskiej pierwsze masowe wstrząśnienie poglądów religijnych przychodzi w okresie odrodzenia i reformacji. Odkrycie nowych lądów i rewolucja w poglądach na budowę świata dają ideologiczny punkt oparcia nowatorom mieszczańskim, prowadzącym walkę przeciwko wszechwładzy opierającej się na kościele szlachty feudalnej. Religijne jednak ujmowanie świata panuje wówczas tak bezwzględnie nad umysłami, że ani wałczące chłopstwo, […]